Pierwsza wzmianka o korzystaniu z organów w kościele Mariackim pochodzi z roku 1414, zaś w roku 1438 zbudowano nowy instrument ufundowany przez burmistrza z Chojnowa. Instrument ten służył do 1500 roku, w którym powstały nowe, prawdopodobnie większe organy usytuowane w prezbiterium. W 100 lat później, wzniesiony został w zachodniej części nawy głównej nowy chór muzyczny, i tam znalazły się wyremontowane i nieco przebudowane organy z prezbiterium. Przebudowywane i ulepszane jeszcze trzykrotnie, przetrwały do roku 1735.

Wtedy właśnie parafia powierzyła budowę nowego, reprezentacyjnego instrumentu Michaelowi Röderowi. Organy Rödera w legnickim kościele Mariackim liczyły 35 głosów rozdzielonych między 2 manuały i klawiaturę pedałową. Były także zaopatrzone, w typowe dla baroku, mechaniczne urządzenia grające - wirującą gwiazdę, dzwonki i kotły, na których grały putta umieszczone w prospekcie. Organy miały w każdej sekcji zróżnicowany zestaw głosów, a ich dobór pozwalał realizować wielogłosową fakturę ówczesnej muzyki.

Na uwagę zasługuje wspaniały prospekt organów, rozbudowany na całą szerokość i wysokość nawy, bogato zdobiony dekoracją snycerską oraz rzeźbą figuralną. Jest to jeden z nielicznych elementów instrumentu, który zachował się do dziś w pierwotnej postaci.

Pierwsza większa przebudowa organów miała miejsce w 1848 roku. Jej celem była zmiana charakteru brzmienia na homofoniczne.

Gruntownej przebudowy instrumentu dokonała w roku 1914 firma organmistrzowska K.G. Weiglego ze Stuttgartu. Rozbudowana została wówczas dyspozycja, w pełni odpowiadająca romantycznej estetyce brzmienia, zaś zmiana traktury z mechanicznej na pneumatyczną spowodowała konieczność wymiany większości elementów technicznych instrumentu. Praktycznie powstał nowy instrument w zabytkowej obudowie. W roku 1928, podczas remontu organów firma Weiglego przywróciła w III manuale barokowy zestaw głosów. Ostatni gruntowny remont miał miejsce w latach 1974-1977 i został przeprowadzony przez firmę D. Szczerbaniaka z Łodzi.

Obecnie zarówno walory brzmieniowe jak i stan techniczny pozwalają zaliczyć organy w kościele ewangelickim Marii Panny w Legnicy do grupy cennych instrumentów koncertowych i to nie tylko w skali Dolnego Śląska. Przez niektórych zaliczany jest jako instrument klasy europejskiej. Rosnąca liczba utworów skomponowanych na ten właśnie instrument stanowi tylko potwierdzenie jego wartości.

W roku 1997 odbyło się w Legnicy kolejne XII Conversatorium Organowe, które rozpoczęło się w ewangelickim kościele Marii Panny. Za kontuarem zasiedli m.in. prof. Moryto z Warszawy oraz prof. Gołębiowski zamieszkały w Belgii. Każdego roku można posłuchać brzmienia organ w ewangelickim kościele Mariackim w Legnicy. Serdecznie zapraszamy.

Zapraszamy do wysłuchania fragmentu utworu organowego wykonanego na naszym instrumencie. Wystarczy pobrać plik: Pobierz i posłuchaj